شرايط اصل برائت امور لازم در اجراى اصل برائت شرايط اصل برائت ، شرايطى است كه با نبود آنها ، اصل برائت جارى نمىگردد . اصوليون در زير اين عنوان معمولا از شرط جست‌وجوى از دليل ، سخن به ميان آورده و آن را در جاهايى كه به وجود آن ظن است ، فى الجملة واجب دانسته‌اند . نسبت به وجوب جست‌وجوى از دليل ، تفصيل‌هايى در كلام اصولىها وجود دارد : عده‌اى بين برائت نقلى و عقلى و برخى بين شبهات موضوعى و حكمى تفصيل داده‌اند . براى آگاهى از تفصيل اول ، به مستندهاى شرايط برائت شرعى و برائت عقلى ، رجوع شود . اما نسبت به تفصيل دوم ، مشهور اصوليون ، جست‌وجو از دليل را در شبهه موضوعى لازم نمىدانند ، اما در شبهه حكمى به وجوب جست‌وجو اعتقاد دارند ، زيرا عدم جست‌وجو در جاهايى كه نسبت به وجود احكام در آنها ظن وجود دارد ، مثل كتاب‌هاى حديث ، موجب تضييع احكام و اهمال نسبت به تكاليف واقعى مىگردد . البته نظريات ديگرى در مقابل نظريه مشهور وجود دارد ؛ براى مثال ، بعضى جست‌وجو را هم در شبهات حكمى و هم در شبهات موضوعى لازم مىدانند . شرايط ديگرى نيز براى جريان برائت در نظر گرفته شده كه به نظر مىرسد از شرايط عمومى اجراى هريك از اصول عملى بوده و اختصاص به برائت ندارد ، از جمله اينكه ، اصل برائت در جايى جارى مىشود كه اصل موضوعى ديگرى كه رافع شك در آن است جارى نشود ، زيرا در صورت جريان ، بر اصل برائت حاكم خواهد بود ؛ براى مثال ، اگر در حليت گوشت و صحت تذكيه حيوانى شك شود ، اصالت عدم تذكيه در مورد آن جارى مىگردد و ميته محسوب مىشود ، در نتيجه ، نسبت به حرمت خوردن گوشت آن برائت جارى نمىگردد ، زيرا شك در حليت با اجراى اصل موضوعى بر طرف شده است . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 225 . عراقى ، ضياء الدين ، منهاج الاصول ، ج 4 ، ص 328 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 5 ، ص ( 136 - 135 ) . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 222 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص ( 424 - 423 ) . شرايط اصل تخيير امور لازم در اجراى اصل تخيير شرايط اصل تخيير ، به امورى گفته مىشود كه در جريان اصل تخيير دخيل بوده و در صورت فقدان آنها ، اصل تخيير جارى نمىشود . يكى از شرايط اصل تخيير ، جست‌وجوى از دليل است . دليل لزوم جست‌وجو ، حكم عقل است ، زيرا عقل در صورتى به تخيير حكم مىكند كه مجتهد ، درباره وجود دليل بررسى و جست‌وجو كرده باشد ؛ يعنى به مظان وجود دليل جاهايى كه نسبت به وجود دليل در آنها ظن وجود دارد ، مانند كتاب‌هاى روايى معتبر مراجعه كرده و از يافتن دليلى براى حكم مأيوس شده باشد ، آن‌گاه عقل حكم مىكند كه در دوران بين محذورين ، مكلف مخير است هريك از طرفين را اختيار كند . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 425 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 5 ، ص 142 . شرايط اصول عملى امور لازم در اجراى اصول عملى شرايط اصول عملى ، به شرايطى گفته مىشود كه با فقدان آنها اصول عملى جارى نخواهد شد ؛ براى مثال ، هرگاه مكلف بعد از جست‌وجوى از دليل ، قطع يا ظن معتبر به حكم يا موضوع داراى حكم پيدا نكند تكليفش عمل كردن به يكى از اصول عملى است ؛ بنابراين ، جست‌وجو از دليل و اماره و عدم دسترسى به آن ، شرط عمومى براى عمل به همه اصول عملى است و افزون برآن ، هريك از اين اصول شرايط مخصوص به خود دارد كه در مستندهاى آنها آورده شده است . نيز ر . ك : شرايط اصل احتياط ؛ شرايط اصل استصحاب ؛ شرايط اصل برائت ، شرايط اصل تخيير . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص ( 240 - 239 ) . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص ( 430 - 423 ) . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 6 ، ص 376 . شرايط افتاء ر . ك : شرايط مفتى . شرايط برائت شرعى امور لازم در اجراى اصل برائت شرعى شرايط برائت شرعى در برابر شرايط برائت عقلى ، شروطىاند كه بدون وجود آن‌ها اين اصل جارى نمىگردد . مشهور اصوليان بر اين اعتقاداند كه مقتضاى اطلاق ادله برائت شرعى اين است كه بدون فحص و بررسى مىتوان به برائت شرعى عمل كرد . با اين حال ، برخى با استدلال به ادله اربعه معتقداند شرط جريان برائت شرعى در شبهات حكمى ، فحص و بررسى از دليل است . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص ( 425 - 424 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 5 ، ص 135 .